Miesiąc grudzień to zawsze był miesiąc, gdy wszyscy w kancelarii wyrabiali 120% normy. Wynikało to choćby z tego, że w sądach, prokuraturach oraz urzędach grudzień zamknie statystyki za dany rok i dobrze by było, gdyby w niektórych obszarach wynik był lepszy, a co za tym idzie jest jeszcze szansa, aby w ciągu tych kilku najbliższych dni zakończyć kilka spraw. W takich momentach przypomina mi się zdanie, które kiedyś mój kolega zacytował w odniesieniu do statystyki: „statystyka jest jak kostium bikini: pokazuje wiele, ale nie pokazuje najważniejszego.”

W tym roku należy jeszcze dołożyć zmiany w prawie konsumenckim, które to sprawiają że grudzień 2014 jest miesiącem zmian w regulaminach sklepów internetowych i nie tylko.

W związku z powyższym mając na uwadze mocno limitowany czas wolny postanowiłem napisać dziś krótki wpis o tym, kiedy przy dokonywaniu lub przyjmowaniu płatności pojawia się po stronie przedsiębiorcy obowiązek posługiwania się rachunkiem bankowym.

Podstawa prawna

Art. 22. ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
1. Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy:
1)   stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2)   jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji.
2.Przedsiębiorca będący członkiem spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej może realizować obowiązek określony w ust. 1 za pośrednictwem rachunku w tej spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.

Po co taki obowiązek ?

Obowiązek dokonywania rozliczeń za pośrednictwem banków został wprowadzony przez polskiego ustawodawcę dnia 1 stycznia 2001 r. i swoim zakresem objął wszystkich przedsiębiorców dokonujących transakcji z innymi przedsiębiorcami przy określonej wartości transakcji.

W orzecznictwie wskazuje się, iż celem normy z art. 22 ust. 1 ustawy z 2004 r. o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej było stworzenie warunków umożliwiających większą przejrzystość finansów prowadzonych przez przedsiębiorców. Ma to istotne znaczenie w prawie podatkowym, gdzie ogranicza możliwość uchylania się od płacenia podatków przez ukrywanie obrotów oraz w prawie karnym, gdzie przeciwdziała zjawisku tzw. “prania brudnych pieniędzy” oraz udaremnianiu egzekucji wierzytelności. Nie sposób nie zauważyć, że norma ta odgrywa jednak również istotną rolę w prawie cywilnym, chroniąc wierzyciela przed działaniami dłużnika – przedsiębiorcy, mającymi na celu usunięcie aktywów, koniecznych do zaspokojenia roszczeń.

Czyli kiedy pojawia się obowiązek posługiwania się rachunkiem bankowym ?

Co do zasady strony umowy mogą w dowolny sposób określić sposób zapłaty np. gotówką, przelewem. Wyżej zacytowany przepis wprowadza jednak istotne ograniczenie, albowiem przedsiębiorca zobowiązany jest do dokonywania lub przyjmowania płatności za pośrednictwem rachunku bankowego tego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy łącznie wystąpią następujące przesłanki:

  1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
  2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji (na dzień tego wpisu w przeliczeniu na złotówki byłoby to 62.707,50 złotych).

Jeżeli zaktualizują się powyższe przesłanki to wierzyciel może domagać się spełnienia świadczenia przez dłużnika jedynie przez przelew. Ponadto wierzyciel musi przyjąć świadczenie zaoferowane w ten sposób przez dłużnika, a jeżeli tego nie zrobi, to należy przyjąć, że dłużnik nie popadnie w zwłokę. W sytuacji, gdy wierzyciel jednak przyjmie zapłatę gotówkową, to zobowiązanie dłużnika zostaje umorzone przez spełnienie świadczenia.

Trzeba również pamiętać, że przewidziane w art. 22 ust. 1 ustawy z 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ograniczenia płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku bankowego nie odnoszą się do zapłaty ceny z umowy  sprzedaży zawartej ze stroną nie będąca przedsiębiorcą.

A co się stanie jeśli przyjmę w gotówce ponad 15.000 euro ?

Wtedy należy przejść do ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, która przewiduje szereg obowiązków dla „instytucji obowiązanych”, a za takową zgodnie z art. 2 pkt. 1 lit. t uznawany jest przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przyjmujący płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 15.000 euro, również gdy należność za określony towar jest dokonywana w drodze więcej niż jednej operacji.

Takie obowiązki to:

  1. konieczność rejestracji transakcji przekraczających 15.000 euro;
  2. konieczność rejestracji transakcji, bez względu na ich wartość, których okoliczności wskazują, że mogą one mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu;
  3. obowiązek przekazywania General­nemu Inspektorowi informacji o zarejestrowanych transakcjach;
  4. przechowywanie przez pięć lat rejestru transakcji, informacji o transakcjach oraz dokumentów z nimi związanych;
  5. obowiązek prowadzenia bieżącej analizy przeprowadzonych transakcji i dokumentowania wyników analizy w formie papierowej lub elektronicznej oraz przechowywania ich przez pięć lat;
  6. konieczność wprowadzenia w formie pisemnej wewnętrznej procedury w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
  7. wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązków określonych w ustawie (w spółkach kapitałowych osobą odpowiedzialną jest członek zarządu wyznaczony przez zarząd);
  8. zapewnienie udziału pracowników, wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu w instytucji obowiązanej, w programach szkoleniowych dotyczących tych obowiązków;
  9. konieczność stosowania wobec swoich klientów tzw. środków bezpieczeństwa finansowego – m.in. identyfikacji klienta, podejmowania czynności w celu identyfikacji rzeczywistego beneficjenta transakcji, uzyskiwania informacji dotyczących celu i zamierzonego przez klienta charakteru stosunków gospodarczych.

A co jeśli przedsiębiorca nie wypełni wyżej opisanych obowiązków ?

Wtedy może „spaść” na niego jedna z kar przewidzianych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Przykładowo są to dotkliwe kary pieniężne.

Podsumowanie

Jeżeli jesteś przedsiębiorcą i dokonujesz transakcji z konsumentami to nie musisz się obawiać ograniczeń z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W sytuacji jednak, gdy rozliczasz się z przedsiębiorcą to pamiętaj, aby nie przyjmować płatności gotówkowych przekraczających 15.000 euro, bo po prostu to Ci się nie opłaci.

Wykorzystane zdjęcie:
Author:    401(K) 2013 / photo on flickr
License:  Attribution-ShareAlike License

BRAK KOMENTARZY

ZOSTAW ODPOWIEDŹ